Va�i ne�t v�� CRI            Ban ti��ng Vi��t Nam
Trang chu� | Chuy�n ��� | Th�� du�c th�� thao | Nha� Tr���ng | H��p th� Ngo�c A�nh | Ba�ch Khoa TQ
 
Th��i s�� | V�n hoa� | Du li�ch | Vui ch�i gia�i tri� | T��ng h��p | Tin a�nh | Ho�c ti��ng Trung Qu��c      Va�o Trang Cu� >>
 
  Tha�nh Ca�t T� Ha�n
   2009-10-12 15:10:07    cri

Nghe Online

Trong th��i ky� tri��u nha� Li�u va� B��c T��ng, tr�n cao nguy�n M�ng C�� co� m��t s�� b�� la�c du mu�c l��n ma�nh nh�: M�ng C��, Tac ta, Mia-�-si v v. Trong �o�, t��p �oa�n b�� la�c l��n ma�nh nh��t va� co� tri�nh ��� pha�t tri��n xa� h��i cao nh��t la� b�� la�c Kh� lie va� Nai Man �� mi��n trung va� mi��n t�y vu�ng hoang ma�c c��c b��c. Nh��m tranh �oa�t ���ng co�, ta�i sa�n va� n� l��, gi��a ca�c b�� la�c quy� t��c M�ng C�� �a� xa�y ra nhi��u cu��c chi��n tranh li�n mi�n. ���n khoa�ng th��i ky� ���u tri��u nha� Kim va� Nam T��ng, ca�c quy� t��c Si- den- s� M�ng c�� �a� li�n k��t tha�nh li�n bang quy� t��c, b��u H�- pu- le- han la�m vua ���u ti�n th��ng li�nh toa�n co�i M�ng C��, nha� vua cu�ng Den- pa- hai- han va� Hu- thu- s�- han ���u la� ng���i t��ng chi��n ���u l�u n�m v��i ca�c b�� la�c Tac- ta, Mia- �- si cu�ng nh� tri��u nha� Kim. Sau khi Hu- thu- s�- han qua ���i, li�n bang b�� la�c M�ng C�� bi� chia tha�nh hai b�� la�c l��n, sau khi thu� li�nh Pa- a- thu- � bi� qu�n Tac- ta ha�m ha�i b��ng thu��c ���c, con trai la� Thi��t Mu�c Ch�n ����c s�� giu�p ��� cu�a mo�i ng���i �a� �a�nh ba�i ng���i Mia-�-si, �oa�t ����c nhi��u b�� la�c, n�n l��c l���ng nga�y m��t l��n ma�nh.

N�m 1189, Thi��t M��c Ch�n lu�c �o� 28 tu��i ����c quy� t��c Si -den -s� b��u la�m thu� li�nh, s�� l��n ma�nh cu�a b�� la�c na�y �a� tr�� tha�nh m��i uy hi��p l��n ���i v��i �i�a vi� ba� chu� cu�a Cha- mu- h�, �ng �a� li�n k��t v��i ca�c b�� la�c kha�c g��m h�n 30 nghi�n qu�n pha�t ���ng cu��c t��n c�ng Thi��t M��c Ch�n, Thi��t M��c Ch�n �a� chia 30 nghi�n qu�n cu�a mi�nh la�m ba nga�, ke�o ra ch��n �a�nh �� vu�ng g��n s�ng S�n- h�- �, m��t chi tr�n th���ng du s�ng Kh�- lu- lu�n nga�y nay. Cu��i cu�ng, qu�n cu�a Thi��t M��c Ch�n bi� th��t ba�i. Nh��m gi�� gi�n th��c l��c, Thi��t M��c Ch�n �a� ru�t lui v�� c�� thu� �� thung lu�ng Ch�-l�-nia. Tuy Cha-mu-h� gia�nh ����c th��ng l��i, nh�ng ca�c b�� la�c d���i quy��n ���u kh�ng ai tin phu�c. Co�n l��c l���ng cu�a Thi��t M��c Ch�n thi� kh�ng ng��ng l��n ma�nh do ca�c b�� t��c n� n��c �i theo.

N�m 1196, b�� la�c Tac- ta pha�n b��i la�i v��ng tri��u nha� Kim, tri��u �i�nh c�� t�� t���ng Wan- den- xi�ng d��n qu�n �i chinh pha�t. Thi��t M��c Ch�n �a� nh�n c� h��i na�y li�n h��p v��i b�� la�c Kh�- lia �a�nh ba�i b�� la�c Ta�c-ta. Sau tr��n th��ng na�y, v��ng tri��u nha� Kim �a� phong Thi��t M��c Ch�n la�m th��ng li�nh, co� th�� du�ng danh nghi�a tri��u �i�nh hi��u l��nh ca�c b�� la�c M�ng C��. ���n n�m Kha�nh Nguy�n th�� 6, li�n qu�n Thi��t M��c Ch�n va� tri��u �i�nh �a� �a�nh ba�i li�n qu�n Thai- hao- u va� Mia- �- si �� phi�a t�y th���ng du s�ng Kh�-lu-lu�n nga�y nay.

N�m 1201, Thi��t M��c Ch�n �a�nh ba�i li�n qu�n 11 b�� la�c do Cha Mu H� la�m thu� li�nh, ma� li�ch s�� go�i la� "Tr��n �a�nh s�ng The-ni". ���n n�m Gia Tha�i th�� 2, li�n qu�n Thi��t M��c Ch�n va� tri��u �i�nh cu��i cu�ng �a� �a�nh ba�i li�n qu�n Nai- man, Thai- hao- u, Tac-ta va� Mia-�-si �� vu�ng Khua- hao- �i�n, sau �o� la�i du� ha�ng ����c m��t s�� b�� la�c �� vu�ng Hu-lun-p�y-�. Nh� v��y, khu v��c phi�a t�y k�� t�� th���ng l�u s�ng Han Nan ���n phi�a ��ng t�� �a�i H�ng An Li�nh ���n cao nguy�n M�ng C�� ���u thu��c quy��n ki��m soa�t cu�a Thi��t M��c Ch�n.

T�� �o�, trong cu��c chi��n tranh �oa�t ng�i vua na�y, �i�a vi� la�nh tu� cu�a Thi��t M��c Ch�n �a� r��t ro� ra�ng, s�� i�t ng���i kh�ng chi�u phu�c tu�ng nh� Cha- mu- h� �a� kh�ng th�� na�o ���ng v��ng ch�n, �a�nh d��n m��t s�� i�t thu��c ha� r��i kho�i ba�i ch�n nu�i. Sau �o�, Thi��t M��c Ch�n tra�i qua nhi��u tr��n chi��n ���u, la�i l��n l���t ti�u di��t ����c m��t s�� b�� la�c tr�n cao nguy�n M�ng C��, cu��i cu�ng th��ng nh��t ����c toa�n co�i M�ng C��. �ng ����c thu� li�nh ca�c b�� t��c M�ng C�� ��� c�� la�m vua, �o� chi�nh la� Tha�nh Ca�t T� Ha�n ti��ng t�m l��ng l��y. Sau khi l�n ng�i vua, Tha�nh Ca�t T� Ha�n �a� d��ng n�n ch�� ��� qu�n s�� va� chi�nh tri�, s�� du�ng v�n t�� M�ng C��, khi��n M�ng C�� tr�� tha�nh m��t nha� n���c l��n ma�nh.

Cu��c chi��n tranh th��ng nh��t ca�c b�� la�c M�ng C�� cu�a Tha�nh Ca�t T� Ha�n chi��m �i�a vi� h��t s��c quan tro�ng trong li�ch s�� chi��n tranh Trung Qu��c, trong chi��n tranh �a� th�� hi��n ����c ���y �u� s�� hu�ng ta�i �a�i l���c va� ngh�� thu��t chi� huy qu�n s�� cao si�u cu�a Tha�nh Ca�t T� Ha�n. Trong chi��n tranh khinh h��t mo�i ke� �i�ch, chu� tro�ng ph�n ro� �i�ch ta, k��t ba�n g��n �a�nh ke� xa, tra�nh g�y ra l��m ke� thu� va� coi tro�ng vi��c n��m v��ng ti�nh hi�nh �i�ch, qua �o� bi��t mi�nh bi��t ta thi� m��i tr�m tr��n tr�m th��ng. ���ng th��i, nh��n ma�nh t��p trung �u th�� binh l��c, chia c��t bao v�y ��� �a�t t��i vi��c ti�u di��t go�n t��ng toa�n qu�n. Chi��n thu��t c� ���ng va� linh hoa�t, khi �a�nh xa thi� pha�i t��c chi��n t��c th��ng, "Chi��n thu��t va�y ca�" ����c sa�ng ta�o trong th��i ky� na�y �a� tr�� tha�nh di sa�n �u tu� trong ngh�� thu��t chi� huy chi��n tranh.