Kế hoạch phát triển khoa học kỹ thuật cỡ quốc gia
中国国际广播电台


Kế hoạch nghiên cứu cơ sở:

   Kế hoạch quốc gia TQ về mặt nghiên cứu cơ sở mang tên: Kế hoạch nghiên cứu phát triển cơ sở trọng điểm quốc gia, do bắt đầu thực thi từ tháng 3 năm 1997, bởi thế cũng gọi là kế hoạch “973”.

   Lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm của kế hoạch “973” bao gồm các lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng, thông tin, môi trường tài nguyên, dân số với sức khoẻ, vật liệu cũng như các vấn đề khoa học quan trọng liên quan đến kinh tế quốc dân, phát triển xã hội và phát triển bản thân khoa học kỹ thuật, kế hoạch này triển khai nghiên cứu tổng hợp nhiều môn, cung cấp căn cứ lý luận và cơ sở khoa học cho việc giải quyết vấn đề.

   Mấy năm nay, chính phủ TQ đã đầu tư mấy tỉ nhân dân tệ dùng vào kế hoạch này, khởi động hơn 300 dự án. Hiện nay, một số dự án khởi động khá sớm đã thu được một số thành tựu nghiên cứu khoa học. Thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học TQ về các lĩnh vực khoa học kỹ thuật na-nô, gen, khoa học não, sinh vật học cổ đại khiến thế giới chú ý. Ví dụ, sau khi hoàn thành công tác giải mã bộ gen lúa nước vào năm 2002, năm ngoái các nhà khoa học TQ lại nhân bản gen chức năng lúa nước.

Kế hoạch nghiên cứu công nghệ cao:

   Kế hoạch quốc gia TQ về lĩnh vực công nghệ cao mang tên: Kế hoạch nghiên cứu phát triển công nghệ cao, do kế hoạch này được 4 nhà khoa học nổi tiếng TQ nêu ra vào tháng 3 năm 1986, bởi thế còn gọi là kế hoạch “863”.

   Xuất phát từ xu thế phát triển công nghệ cao thế giới và nhu cầu cùng năng lực của TQ, kế hoạch “863” đã chọn 15 chủ đề trong 7 lĩnh vực như công nghệ sinh vật, công nghệ thông tin, công nghệ la-de, công nghệ tự động hoá, công nghệ năng lượng và công nghệ vật liệu mới làm trọng điểm nghiên cứu và phát triển.

   Thông qua thực thi kế hoạch “863”, TQ đã dần dần hình thành chiến lược nghiên cứu phát triển công nghệ cao thích hợp tình hình trong nước TQ, hoàn thành bố cục tổng thể nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, xây dựng một số cơ sở nghiên cứu công nghệ cao và phát triển sản phẩm công nghệ cao, bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ khoa học kỹ thuật công nghệ cao thế hệ mới, đã thu được một số thành quả mang trình độ quốc tế, đột phá một số công nghệ then chốt, đã nâng cao rất lớn trình độ nghiên cứu phát triển công nghệ cao của TQ, đã tăng cường thực lực khoa học kỹ thuật TQ. Ví dụ, năm ngoái, TQ nghiên cứu chế tạo thành công chíp “Arca”, “Godson”, đã kết thúc lịch sử “không có chíp” của công nghệ thông tin TQ; năng lực tính toán của siêu máy tính Deep Comp Lenovo xếp thứ 5 trong 500 doanh nghiệp đứng đầu thế giới.

-Kế hoạch khoa học kỹ thuật nông nghiệp

   Kế hoạch khoa học kỹ thuật nông nghiệp của TQ mang tên “Kế hoạch Đốm lửa”. Từ “Đốm lửa” đến từ một câu danh ngôn TQ: “Đốm lửa đốt cháy cánh rừng”, mượn đó hy vọng khoa học kỹ thuật nông nghiệp có thể như đốm lửa nhỏ, nhanh chóng truyền khắp toàn TQ.

   “Kế hoạch Đốm lửa” phê chuẩn thực thi vào năm 1986, tôn chỉ của nó là: Phát triển khoa học kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến thích dụng, đồng thời đưa những kỹ thuật này về nông thôn. Hướng dẫn hàng trăm triệu nông dân phát triển kinh tế nông thôn dựa vào khoa học kỹ thuật, thúc đẩy sự tiến bộ khoa học kỹ thuật của xí nghiệp hương trấn, xúc tiến việc nâng cao tố chất chỉnh thể của người lao động nông thôn, thúc đẩy sự phát triển bền vững, cao tốc và lành mạnh của kinh tế nông nghiệp và nông thôn.

   “Kế hoạch đốm lửa” thực thi mười mấy năm nay, các nhà khoa học TQ đã nghiên cứu nhiều khoa học kỹ thuật nông nghiệp, phát triển nông nghiệp sản lượng cao, chất lượng tốt, hiệu suất cao, thúc đẩy việc xây dựng hệ thống dịch vụ xã hội hoá nông thôn và phát triển kinh tế quy mô nông thôn; xây dựng một số doanh nghiệp mẫu mực khoa học kỹ thuật kiểu đầu tàu sử dụng kỹ thuật tiên tiến thích dụng và lợi dụng tài nguyên nông thôn, đưa ra mẫu mực điều chỉnh công nghiệp nông thôn và cơ cấu sản phẩm xí nghiệp hương trấn; bồi dưỡng một số nhân tài kỹ thuật, quản lý nông thôn và nhà doanh nghiệp nông dân. Riêng năm 2003, các nhà khoa học TQ đã đột phá một số khoa học kỹ thuật nông nghiệp, đã tạo ra hơn 300 loại giống mới cây canh tác nông nghiệp, đồng thời mở rộng những loại giống mới này ra hơn 10 triệu héc-ta; nêu ra phương pháp tưới nước kiểu mới, những nơi sử dụng phương pháp tưới nước kiểu mới này đã tiết kiệm trên 30% tài nguyên nước.

   Thực thi dự án khoa học kỹ thuật “Kế hoạch đốm lửa”, còn thúc đẩy sự phát triển sản xuất chuyên môn hoá, quy mô hoá và hiện đại hoá nông thôn, tăng thêm thu nhập cho nông dân, khiến nông dân cảm thấy khoa học kỹ thuật là của cải, rất được đông đảo nông dân ủng hộ. Nhiều bạn bè quốc tế nói “Kế hoạch đốm lửa” là kế hoạch khiến nông dân TQ làm giàu.

-Kế hoạch mở rộng thành quả công nghệ cao

   Kế hoạch mở rộng thành quả công nghệ cao TQ mang tên: “Kế hoạch bó đuốc”. Kế hoạch bó đuốc là một kế hoạch mang tính chỉ đạo phát triển công nghiệp công nghệ cao TQ; tôn chỉ của nó là: Phát huy ưu thế và tiềm năng lực lượng khoa học kỹ thuật TQ, lấy thị trường làm hướng đi, thúc đẩy thương phẩm hoá thành quả công nghệ cao, công nghiệp hoá thương phẩm công nghệ cao và quốc tế hoá công nghiệp công nghệ cao. Chương trình này bắt đầu thực thi từ năm 1988. Lĩnh vực phát triển trọng điểm của kế hoạch này là: Điện tử và thông tin, kỹ thuật sinh vật, vật liệu mới, nhất thể hoá quang cơ điện, năng lượng mới, hiệu suất cao tiết kiệm năng lượng với bảo vệ môi trường.

   Hiện nay, TQ đã mở 53 khu phát triển công nghệ cao cao cỡ quốc gia trong phạm vi toàn quốc. Từ năm 1991 đến nay, chỉ tiêu kinh tế chủ yếu khu công nghệ cao cỡ quốc gia này luôn tăng trưởng với tốc độ là 40% năm, nơi đây trở thành lực lượng quan trọng thúc đẩy công nghệ cao phát triển, ưu hoá cơ cấu kinh tế quốc dân.

   Năm ngoái, doanh thu của 53 khu công nghệ cao đã vượt quá 2 nghìn tỉ nhân dân tệ, trong đó, năm ngoái, doanh thu của Vườn khoa học kỹ thuật Trung Quan Thôn Bắc Kinh, khu công nghệ cao khoa học kỹ thuật Thượng Hải đều đã vượt quá 150 tỉ nhân dân tệ, trở thành thung lũng Si-li-côn nổi tiếng của TQ. Khu công nghệ cao còn xây dựng một số doanh nghiệp công nghệ cao. Doanh nghiệp công nghệ cao nổi tiếng TQ, ví dụ như Lenovo, Phương Chính, Tử Quang trong lĩnh vực máy tính, Hoa Vì, Đại Đường trong lĩnh vực viễn thông v,v đều xây dựng trong khu công nghệ cao này.

-Kế hoạch hàng không vũ trụ chở người của TQ

   Kế hoạch hàng không vũ trụ chở người của TQ bắt đầu thực thi vào năm 1992. Nó chủ yếu chia ba bước, bước thứ nhất là đưa nhà du hành vũ trụ TQ lên khoảng không vũ trụ; bước thứ hai là giải quyết kỹ thuật nối tiếp trên khoảng không vũ trụ, phóng phòng thực nghiệm khoảng không vũ trụ có người trông nom trong thời gian ngắn; bước thứ ba sẽ xây dựng trạm khoảng không vũ trụ có người trông nom lâu dài, giải quyết vấn đề thực nghiệm khoa học và kỹ thuật ứng dụng khoảng không vũ trụ quy mô lớn.

   Cuối năm 1999, TQ đã phóng và thu hồi thành công tàu Thần Châu-1, tàu vũ trụ thí nghiệm mô phỏng chở người đầu tiên. Trong hơn 3 năm sau đó, TQ lại tiến hành ba chuyến bay thí nghiệm tàu chở người trong tình trạng không có người. Sau cùng, ngày 15 tháng 10 năm 2003, TQ đã phóng tàu vũ trụ Thần Châu-5, tàu vũ trụ có người điều khiển đầu tiên do TQ tự nghiên cứu chế tạo, anh Dương Lợi Vĩ trở thành nhà du hành vũ trụ đầu tiên của TQ. Thành công của tàu Thần Châu-5, đánh dấu TQ trở thành nước thứ ba trên thế giới có năng lực tự triển khai hoạt động hàng không vũ trụ có người điều khiển sau Nga và Mỹ.

   Tàu vũ trụ Thần Châu-5 và tên lửa Trường Chinh 2F mà TQ dùng để phóng tàu vũ trụ có người điều khiển đều được thiết kế, chế tạo cho hàng không vũ trụ chở người. Tàu vũ trụ Thần Châu gồm ba phần khoang đẩy, khoang trở về và khoang quỹ đạo, nó là tàu vũ trụ đường kính lớn nhất trên thế giới hiện nay, có thể chở 3 nhà du hành vũ trụ. Tàu vũ trụ không những là phương tiện đi lại giữa khoảng không vũ trụ và trái đất của nhà du hành vũ trụ, còn có thể tiến hành quan trắc trái đất và thực nghiệm khoảng không vũ trụ. Sau khi nhà du hành vũ trụ đáp khoang trở về trở về trái đất, khoang quỹ đạo của tàu vũ trụ có thể tiếp tục ở lại làm việc hơn nửa năm trên khoảng không vũ trụ. Tên lửa Trường Chinh 2F dùng để phóng tàu vũ trụ Thần Châu là tên lửa chất lượng lớn nhất, dài nhất, cấu tạo phức tạp nhất của TQ hiện nay.

   Được biết, TQ sẽ phóng tàu vũ trụ Thần Châu-6 vào năm 2005. Đến lúc đó, tàu vũ trụ Thần Châu sẽ chở nhiều nhà du hành vũ trụ, các nhà du hành vũ trụ có thể sẽ bước ra khoang tàu, đi lại trên khoảng không vũ trụ.

-Công trình thám hiểm Mặt Trăng của TQ

   Công trình thám hiểm Mặt Trăng của TQ chia làm ba thời kỳ: Thời kỳ thứ nhất là phóng vệ tinh thám hiểm Mặt Trăng bay quanh Mặt Trăng; thời kỳ thứ hai là tàu thám hiếm đổ bộ xuống Mặt Trăng, thăm dò trên bề mặt Mặt Trăng; thời kỳ thứ ba là tàu thám hiểm trở về Trái Đất sau khi hoàn thành công tác thăm dò và lấy mẫu trên bề mặt Mặt Trăng. Hiện nay đang thực thi thời kỳ thứ nhất, cũng gọi là công trình bay quanh Mặt Trăng.

   Công trình bay quanh Mặt Trăng bắt đầu khởi động tháng 1 năm 2004, sẽ phóng tàu Hằng Nga-1, tàu thám hiểm bay quanh Mặt Trăng vào cuối năm 2006, tiến hành thăm dò bề mặt Mặt Trăng. Trọng điểm thăm dò giành được và phân tích ảnh chụp ba chiều bề mặt Mặt Trăng; thăm dò nguyệt dưỡng và độ dày, phân tích đặc điểm phân bố nguyên tố có dùng và loại hình vật chất; cũng như thăm dò môi trường khoảng không vũ trụ giữa Trái Đất và Mặt Trăng.

   Mặc dù TQ phát triển sự nghiệp hàng không vũ trụ đã có lịch sử hơn 40 năm, đã có năng lực tự nghiên cứu chế tạo tên lửa mang, vệ tinh, đồng thời đã nghiên cứu chế tạo tàu vũ trụ, năm ngoái đã thực hiện thành công chuyến bay hàng không vũ trụ có người điều khiển. Nhưng các nhà khoa học TQ cho rằng, tiến hành thám hiểm Mặt Trăng còn đứng trước nhiều vấn đề nan giải về kỹ thuật, trong đó điểm khó lớn nhất là cự ly xa, tàu vũ trụ phải bay trên 400 nghìn km.

   Được biết, hiện nay, công trình thám hiểm bay quanh Mặt Trăng của TQ đang tiến hành cải tạo và xây dựng hệ thống viễn thông quan trắc, khống chế và hệ thống mặt đất, sẽ hoàn thành công tác nghiên cứu chế tạo hệ thống vệ tinh và tên lửa vào trước tháng 10 năm 2006.