• Vài nét về CRI
  • Ban tiếng Việt Nam
  • Bách Khoa TQ
  • Các trang trên Facebook
  • Gắn bó cả đời với lối hát Đại Ca dân tộc Động

    2017-02-28 15:44:02     cri

    Dân ca là những bài hát, khúc ca được sáng tác và lưu truyền trong dân gian, là tinh hoa văn hóa, linh hồn của dân tộc, cũng là thể tải quan trọng kế thừa văn hóa dân tộc. Tại các vùng miền Trung Quốc, có rất nhiều dân ca đặc sắc mang phong cách khác nhau. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thời đại, rất nhiều dân ca cũng bị mai một. Bên cạnh đó, cũng có một số người ý thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn dân ca và tham gia vào việc bảo tồn dân ca cũng như văn hóa dân tộc mình, cụ Ngô Quang Tổ là một trong số đó, cụ đã kế thừa lối hát Đại Ca dân tộc Động do cha ông để lại bằng tài hoa và nghị lực của mình

    "Ve sầu tháng 3 kêu râm ran, mùa thu tháng 9 tránh mùa đông, con ve ở đâu chẳng nhìn thấy, tiếng hát ve sầu vang núi đồi. Con ve đối thoại bằng tiếng hát, tiếng hát cất giữ muôn vàn tình...". Tại huyện tự trị dân tộc Động Tam Giang, Quảng Tây, Trung Quốc, bất kể là ở bản làng cổ, hay trên đồng ruộng, luôn có các nghệ nhân, những người hun đúc tâm hồn của bà con dân tộc Động bằng làn điệu dân ca du dương.

    Nghệ nhân, nhạc sư dân ca, là cộng đồng được mến mộ và tôn trọng ở quê hương dân tộc Động. Bất kể đi đến đâu, nhạc sư đều mang tiếng hát và niềm vui đến đấy. Tại làng Tân Dân Trung, xã Mai Lâm, huyện tự trị dân tộc Động Tam Giang, Quảng Tây, được tôn vinh là "Quê hương nghệ thuật dân gian Trung Quốc", cụ Ngô Tổ Quang 73 tuổi, người dân tộc Động là nghệ nhân có tiếng nhất ở địa phương, là người kế thừa cấp quốc gia lối hát Đại Ca dân tộc Động di sản văn hóa phi vật thể thế giới. Cụ sinh năm 1944, bắt đầu học lối hát Đại Ca dân tộc Động từ năm 13 tuổi, đến nay đã 60 năm.

    Hiện nay, tuy tuổi đã cao, nhưng trong nhà cụ Ngô Quang Tổ, rất nhiều bạn trẻ đã trưởng thành trong tiếng hát nguyên sơ. Chị La Quế Trân làm ở Văn phòng Văn hóa dân tộc Thủ Nghệ, huyện Tam Giang là một trong số đó, kể từ khi theo cụ Ngô Quang Tổ học lối hát Đại Ca dân tộc Động, chị đã mê môn nghệ thuật này. Chị La Quế Trân nói:

    "Lối hát Đại Ca dân tộc Động thường được ví von và hình dung thông qua chim, cỏ, hoa, cá, dần dần dẫn bạn vào chủ đề, một nghệ nhân giỏi giống một sợi dây, trước một người không biết hát đối, nghệ nhân sẽ đưa bạn đến một khu rừng sâu bằng lối ví von điêu luyện, bạn sẽ bị rung động bởi tiếng hát, sẽ yêu âm nhạc từ lúc nào không biết".

    Lối hát Đại Ca dân tộc Động là loại hình hợp xướng nhiều bè không nhạc đệm, làn điệu du dương, nội dung chủ yếu ca ngợi lao động, tình yêu đôi lứa và tình hữu nghị, thể hiện sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa người với người. Trong đó hợp vần nhiều bè là độc đáo nhất, kỹ xảo hát rất cao, được thế giới tôn vinh là "âm thanh của thiên nhiên". "Lúa gạo nuôi dưỡng con người, lời ca nuôi dưỡng tâm hồn", lối hát Đại Ca dân tộc Động bắt nguồn từ thời Xuân Thu Chiến Quốc,  đã được truyền lại từ đời này sang đời khác hơn 2500 năm tại khu vực dân tộc Động sinh sống như tỉnh Quý Châu, Hồ Nam, Hồ Bắc, Quảng Tây, tuy nhiên cùng với quá trình cải cách mở cửa, phần lớn giới trẻ đều đi làm thuê ở tỉnh khác, không còn học hát dân ca, rất nhiều chương nhạc xuất sắc dần dần bị mai một cùng với sự ra đi của các nghệ nhân bậc thầy, việc kế thừa lối hát Đại Ca gánh nặng đường xa, cụ Ngô Quang Tổ cho biết:

    "Trước đây, lối hát Đại Ca dân ca dân tộc chúng tôi đều là truyền khẩu, không có ghi chép bằng chữ viết, hiện nay ngày càng mai một, về sau thì không còn nữa, không thể để đến thế hệ chúng tôi loại hình nghệ thuật do ông cha để lại bị đứt đoạn, tôi nhất định làm một album về lối hát Đại Ca dân tộc Động, để con cháu kế thừa".

    Năm 1985, cụ thành lập Đội văn nghệ Đại Ca dân tộc Động trong làng. Đội văn nghệ chia làm 4 nhóm dành cho người già, người trung niên, thanh niên, thiếu niên, dùng tầng một nhà sàn của mình làm trung tâm hoạt động, mỗi tối ở đây đều ngồi chật ních bà con dân làng. Bà con gảy đàn ca hát, truyền thụ kỹ thuật hát, giao lưu kinh nghiệm, cho đến đêm khuya mới tan, do vậy mọi người trong làng đều biết hát Đại Ca.

    Tết Đinh Dậu năm nay, làng Tân Dân Trung đã tổ chức cuộc thi hát Đại Ca dân tộc Động mỗi năm một lần, hơn 100 trẻ em dân tộc Động trong trang phục ngày hội tham gia thi hát, đã thu hút hơn trăm bà con dân làng đến xem, vừa lắng nghe, vừa thưởng thức, quang cảnh hết sức náo nhiệt. Trong cuộc thi, bài hát "Thiếu nhi hát Đại Ca" vui nhộn, mang đậm màu sắc tuổi thơ do đội "Giang Di" gồm 15 em học sinh chưa đến 10 tuổi trình bày đã giành được tràng pháo tay nồng nhiệt của người xem, đưa cuộc thi lên cao trào.

    Đằng sau việc tổ chức thành công cuộc thi, là sự bận rộn không kể ngày đêm của cụ Ngô Quang Tổ, cờ thưởng, bằng khen và cúp treo và bày đầy hai bên tường như muốn nói với chúng ta về nỗi vất vả và nhọc nhằn của cụ. Cứ sau bữa cơm tối hàng ngày, cụ đều tổ chức hơn chục trẻ em tập hát trong nhà, sửa đi sửa lại nhiều lần lời ca trong hát đối, điều chỉnh hòa âm của các em, từ độ chuẩn xác âm thanh của nhiều bè, đến việc giữ lại hoặc bỏ đi một chữ đệm, cực kỳ tỉ mỉ, không một chút cầu thả. Kể từ năm 1992 đến nay, cụ trước sau nhiều lần tổ chức đội hát Đại Ca đến các nơi Bắc Kinh, Thượng Hải biểu diễn, khiến "Lối hát Đại Ca dân tộc Động Tam Giang" dần dần trở nên nổi tiếng trong và ngoài nước. Năm 2004, cuộc thi hát Đại Ca dân tộc Động do cụ đứng đầu tổ chức, đã trở thành thể tải và mặt bằng quan trọng kế thừa và phát huy lối hát Đại Ca dân tộc Động, lần lượt thu hút học sinh các trường nghệ thuật trong và ngoài nước, phóng viên đài truyền hình Quảng Tây, Đài phát thanh Nhân dân Trung ương, Kênh quốc tế Đài Truyền hình Trung ương và du khách Đài Loan, Hồng Công, Ô-xtrây-li-a, v.v đến làng khảo sát thực tế, thăm quan du lịch, học hát dân ca. Anh Dương Vũ, theo cụ Ngô Quang Tổ học hát Đại Ca dân tộc Động 4 năm nói:


    "Đại Ca dân tộc Động kể về một số lý lẽ, dạy mọi người cách nói năng, hiểu một số lý lẽ về kính già yêu trẻ, lần trước khi tôi hát, bài hát khiến tôi cảm động đến rớt nước mắt".

    Dân ca là sự thể hiện sống động của văn hóa dân tộc, Đại Ca dân tộc Động tôn vinh nếp sống xã hội tôn sùng đạo đức, hướng thiện, gặp người hiền thì muốn noi theo, quan niệm Hiếu Đễ Trung Tín Lễ Nghĩa Liêm Sỉ, thể hiện tiêu chuẩn đạo đức đánh giá thiện ác thị phi, đã thấm sâu vào lời ăn tiếng nói của bà con dân tộc Động trong hàng trăm năm qua. Cùng với giá trị di sản văn hóa phi vật thể không ngừng được nâng cao, việc kế thừa và bảo tồn lối hát Đại Ca dân tộc Động cũng nhận được sự hỗ trợ to lớn của chính quyền địa phương, ngày càng nhiều người theo cụ Ngô Quang Tổ học văn hóa dân tộc Động.

    Những năm gần đây, hoạt động "Lối hát Đại Ca dân tộc Động đi vào trường học" thu được thành quả rõ rệt. Hiện nay, cụ Ngô Quang Tổ được mời làm giáo viên dạy hát Đại Ca dân tộc Động tại trường tiểu học Trung tâm xã Mai Lâm, cụ nói một cách hài hước rằng: "giáo viên khác là 60 tuổi về hưu, còn tôi 60 tuổi mới bước lên bục giảng". Ngoài dạy học trên lớp, cụ hàng ngày còn chờ các em tan học trước cổng trường, dạy các em hát dân ca; hơn 100 làn điệu Đại Ca dân tộc Động do cụ biên soạn cũng đang được in ấn thành sách để bảo tồn. Hiện nay, mỗi xã và thị trấn ở Tam Giang đều có học sinh của cụ Ngô Quang Tổ, trong đó có người đã trở thành nghệ nhân, có người đã tham gia vào đoàn biểu diễn trong các khu thắng cảnh du lịch của huyện Tam Giang.

    Trong đội biểu diễn, có một bé trai 7 tuổi rưỡi tên là Dương Bác Hưng, tiếng hát của em thánh thót êm tai như chim hót, là ngôi sao nhỏ trong đội. Đội biểu diễn này đi đến đâu, bé Hưng đều được khán giả mời chụp ảnh chung, ngôi sao nhỏ nói sẽ "học hát Đại Ca dân tộc Động, học cho đến già".



    "Bài hát này có nghĩa là, bà nội hát rất hay, bà nội nấu ăn nồi không xém, chúng cháu phải học hát theo bà nội, Đại Ca dân tộc Động truyền từ đời này sang đời khác, không được để mất văn hóa dân tộc".

    Hiện nay, dưới sự dẫn dắt của cụ Ngô Quang Tổ, mỗi bản làng dân tộc Động ở xã Mai Lâm đều có một đội thậm chí hơn chục đội hát Đại Ca dân tộc Động. Đại Ca dân tộc Động xã Mai Lâm đã lừng danh thế giới, không những nhiều lần đoạt giải nhất trong cuộc thi cả nước, Mai Lâm cũng dừng danh thế giới bởi Đại Ca dân tộc Động. Là người quan trọng trong kế thừa và truyền bá văn hóa dân tộc, cụ Ngô Quang Tổ không quản khó khăn, miệt mài mấy chục năm trên con đường truyền thụ lối hát Đại Ca dân tộc Động, kế thừa báu vật văn hóa cha ông để lại bằng tài hoa và nghị lực bền bỉ của mình.

    Lời lưu ký
    Tin ảnh
    Tin cập nhật
    Ca nhạc theo yêu cầu thính giả
    • vu minh tuan : Bài I HAVE A DREAM của nhóm ABBA hay đấy.chúc mọi người vui vẻ,hạnh phúc.mong đc làm quen với mọi người qua sđt 01695317285
    • Giàng A Sênh : Em chào tất cả các anh chị trong ban tiếng Việt Nam. Chúc các anh chị có một sức khỏe thật bình an và luôn công tác tốt. Vậy là sắp đến tết Trung Thu rồi, em xin chúc các anh chị trong Ban tiếng Việt Nam có một tết trung thu thật vui vẻ và tràn đầy tiếng cười. Nhân dịp Trung Thu, xin quý Đài gửi hộ em bài hát CHÚC BẠN BÌNH AN tới Chị Ngọc Ánh ở Bắc hà, Em Nguyễn Thị Hà ở Bắc Giang đang học tại trường Đại Học Quốc gia Hà Nội, Linh ở Đồng Xa, Mai ở Bãi Rồng, Bé Linh Sao ở Vân Đồn, Cao Mỹ và Thu ở Chiềng khoong cùng toàn thể các bạn nghe đài, chúc mọi người luôn bình an cùng một tết Trung Thu vui vẻ. Mong được làm quen với tất cả các bạn. Em xin cảm ơn quý Đài rất nhiều.
    • tran van son : chau muon gui bai hat tinh ban toi nha chau va cac ban cung hoc lop 11d bai hat tinh ban chuc cac ban hoc tot nhe
    • khien nguyen: tu lau em da biet den chuong trinh hoc tieng pho thong Trung Quoc cua quy dai. thong qua chuong trinh em cung biet them nhieu chuong trinh khac. thong qua chuong trinh toi thu 7 em muon gui bai hat "doi canh tang hinh" toi mot nguoi dac biet, anh co biet danh la "gau truc" voi loi nhan: em chuc anh gau truc hoc tot, gio la thoi diem rat quan trong vi day da sap la nam cuoi cua chung minh roi bang moi gia thi anh phai no luc phan dau de duoc bang gioi de co the tiep tuc hoc lien thong len dai hoc de thuc hien uoc mo cua chung minh. anh hay luon nho rang luc nao em cung luon o ben canh anh.
    Xem tiếp>>